“ÇAY” TİRYAKİLERİNE ÖZEL

Derin mevzu “çay”…

Arkadaşlar hiçbirimiz şöyle tavşan kanı rengi ile gözümüzü doyuran kokusu ile ruhumuzu okşayan bir çaya hayır diyemeyiz. O damakların özlediği yudumlarken yağ gibi akıp giden her yudumda “bu çay iyi  geldi” diyen bir çaydan bahsediyoruz. Peki böyle bir çay demlemek mümkün mü? Tabiki mümkün… Janjanlı mekanlarda verilen o bulaşık suyu gibi çaylara ya da kahvelerdeki acımış zift karası çaylara mahkum değilsiniz. Bu yüzden ev ortamında çay hazzını yaşamak ve misafirlerinize de yaşatmak için yazımızı sonuna kadar takip etmenizi şiddetle tavsiye ediyoruz.

Her çay “çay” mıdır?

Paketlerinde ne kadar çay yazsa da  demlendiği zaman çaya benzemeyen bir çok ürün piyasada dolaşmaktadır. O yüzden çay seçimi bu noktada önemli. Herkes bütçesine göre bir çay alsa da lezzet bakımından eksilerde olan bir ürüne de para vermek tasarruf olmasa gerek. Bazen ekonomik olsun 25 liralık çay yerine aldığımız 20 liralık çaylar çay hazzını vermeden su niyetine içildiği için aslında 5 lira karda olmuyoruz 20 liralık zarar ettik farkında değiliz.

“Tek tip çay” mı yoksa “harmanlama çay” mı?

Bazı tek tip çay bize o hayalini kurduğumuz kızıl, saydam renkli, kokulu damakları okşayan çay tadını vermekte yetersiz kalabilir. Bu noktada ne yapıyoruz birbiri ile uyumlu olabilecek çayları farklı miktarlarda ya da eşit miktarlarda karıştırıyoruz ve buna da bildiğiniz üzere “çay harmanlama” işlemi denir. Tabi tek tip bazı marka çaylar da tek başına bize çay hazzını yaşatabilir.  Şimdi tek başına çayın hakkını veren tek tip çaylar ile bir araya gelince harikalar ortaya koyan çaylar için oluşturduğum listemi sizlerle paylaşıyorum.

Tek Tip Çay Listem

1-ÇAYKUR ALTINBAŞ

Çaykur’un 1.Kalite çaylarından olup tek başına demlendiğinde sizi çay tadı olarak tatmin eder. Bu çaydan bir kaç bardak içtiğiniz zaman ben çay içtim dersiniz.

 

2-LİPTON DOĞU KARADENİZ

Lipton halk arasında daha çok sallama ve demlik poşet çayları ile bilinse de dökme çay konusunda da kendini ispat etmeye başladı. Reklamlarda “sen kazandın Türkiye” dedikleri kadar olmuşlar. Yumuşak içimli hafif kokulu hoş bir çay.

Bu çaylar tek başına içilebildiği gibi ben işe biraz daha aroma hafif de bir koku katmak istiyorum derseniz “Çaykur Tomurcuk” eklemenizi tavsiye ederim. Ben bir kg çaya aşağıdaki resimdeki olan 125 gr olan tomurcuktan bir paket katıyorum tam kıvamında oluyor.

Buna ilaveten çayın rengi ve tadını biraz daha sertleştirmek isterseniz bir de seylan çay (kaçak çay da denir) ilave edebilirsiniz. Seylanın yoğun dem vermesi ile az bir çay ile yoğun kıvamda bir çay demi elde edersiniz. seylan çay olarak tavsiye “Mahmood Tea – Ceylan, oranım ise bir kg çaya 300 gr (paket 450 gr olmazsa tek paketi 1,5 kg çaya kullanın) fazlası çayın rengini zift gibi yapar acı bir tat verir ama bu oranda karıştırırsanız sıkıntı yaşamazsınız.

Harmanlama Çay Listem

 

1.KARIŞIM

    

Favori karışımım diyebilirim. Altınbaşın demi, Filiz Çayın rengi, Çay çiçeğinin aroması ve seylan çayın tadı ile beraber size uzun süre sıkılmadan kullanacağınız karışımım. Burada tüm çaylardan 500 gr lık paketler alıyorsunuz ve seylan çayı (450 gr) ile karıştırıp bir kavanoza koy demle demle iç.

 

 

2.KARIŞIM

Listedeki çaylardan her birinden 500 gr lık paketlerinden alın ve içine 200 gr lık tomurcuğunu da ekleyin. Bunları geniş bir kabın içinde çayı da fazla örselemeden karıştırın. Genel olarak elde ettiğim sonuç klasik bir çay tadına eşlik eden hafif kokulu ve aromalı bir çay. Bu karışım genel olarak herkesin damak tadına uygun olduğunu gördüm. Dem renginden tatmin olmazsanız içine bir paket Mahmood Tea – 450 gr ekleyebilirsiniz.

 

3.KARIŞIM

 

Bu üç çaydan 500 gr lık paketlerden alıp karıştırıyoruz. Şimdi Çaykur ile Lipton ne alaka diyebilirsiniz ama bu karışımı denedikten sonra hakikaten yakışmış diyeceksiniz. Çaykurun çay tadını Liptonun kendine has aroması ile ziyadeleştiriyoruz. Ve ortaya yumuşak içimli hoş bir çay çıkıyor. Deneyin pişman olmazsınız.

*Bu listeler yeni deneyimlerim doğrultusunda güncellenmeye devam edecektir.

Çayı uygun ortamda saklamak önemli

Çayımızı aldık harmanladık ya da tek tip aldık eve getirdik. Peki çayımızı nasıl muhafaza edeceğiz? Öncelikle kendi karton paketlerinde muhafaza edebiliriz ama ev ortamında bu pek kullanışlı olmuyor. O zaman ne yapıyoruz aşağıda resimde gördüğünüz olabilirse ağzı kilitli “cam” bir kavanozda muhafaza ediyoruz. Sakın plastik kaplara koyup çayınıza plastik kokusu sindirmeyin. Bir de her ne kadar kabımızın ağzı kapalı da olsa çayımıza koku olarak etki edebilecek baharat, turşu gibi maddelerin yanına koymamaya gayret edelim.

Demlik meselesi…

Çay işinde demlik önemli ama her şey demek değil. Oynamasını bilmeyen gelin misali yerim dar demeye gerek yok. Çay ustası yeter ki elinde iyi bir çay olsun onu semaverde, elektrikli çay makinesinde, emaye demlikte, porselen demlikte her yerde demler. Sadece haz ve tat bakımından nüanslar olur o kadar. Onu da bir çay tiryakisi değilseniz anlamanız çok zor ki Türkiye de maalesef çayın lezzetini anlayan pek kimse yok. Herkes özellikle dışarıdaki mekanlarda önüne ne konsa içiyor. Seçici olmayınca işletmeci de iyi bir çay için kendini yormuyor. O yüzden arkadaşlar çay iyi değilse özellikle çaya 5 lira 10 lira verdiğiniz mekanlarda çayı gönderin damağınıza acımıyorsanız paranıza acıyın bari. Tabi bunu mahalle aralarındaki kahve ve çay ocaklarında denemenizi tavsiye etmiyorum!

Yine de demlik demişken şu an kullandığımız demlikler arasında bir sıralama yapalım:

1- Semaver

Candır, canandır içine ne atsan demler. Fakat yine de isimsiz cisimsiz çaylardan uzak duralım. Ben üstten yanmalı semaveri  şiddetle tavsiye ediyorum. Yakması  alttan yanmalı olanlara göre zor olsa da suyu uzun süre sıcak tutan “üstten yakmalı semavarler”dir.  Çünkü yanma haznesi su haznesinin tam ortasında ve ısı suyun her yerine eşit dağılıyor. Ve alttan az bir hava aldığı için yanma süresi uzun oluyor. Alttan yanmalı semaverlerde ısı alttan önce semaveri sonra suyu ısıtmak için dağılacak ve sürekli semaverin altına takviye odun atmak zorundasınız. Eğer unutursanız semaver söner su soğur sonra lipton ice tea tadında çay içmek zorunda kalırsınız. Sonuç olarak semaver özellikle “üstten yanmalı semaver” i tercih edin derim.

2-Porselen Demlik

Semaverden sonra en lezzetli çayı içebileceğiniz demlik türüdür.  Özellikle uzun kahvaltı sofralarında çayınızı acıtmadan size eşlik edecektir.

3-Emaye Demlik

Biraz nostaljik bir demliktir. Hatta bu demliği halen kullanan çay ocakları mevcuttur. Çayı berrak ve biraz sert çıkar.

4-Elektrikli Çay Setleri

Kendi evimde 8 senedir Arçelik marka (modeli Arçelik K-3280) çay seti kullanıyorum. Yukarıdaki resimde de gördüğünüz üzere üst demlik kısmı camdır. Alt malzeme plastik olmasına rağmen o kadar senedir kullanıyoruz (maşallah) suda bir plastik kokusu oluşmadı. Cam demlikte çayın demini suya vermesi şeffaf görüntüsü hakikaten fevkalade. Çay lezzet olarak semaver hariç yukarıdaki demlikleri aratmıyor. Alacak olursanız resimdeki benim kullandığım modeli tavsiye ediyorum.

Peki “çay bardağı” meselesi ?

Arkadaşlar çay “ince belli” bardakta kendini gösterir. Porselen kupalar kullanan arkadaşlar vardır ama görmediğin çayı nasıl içeceksin ya da cam kupa bardaklarda o çayı görsen bir iki dakika içinde soğuyup gidecek. Çay bardağının camı ince olacak ki çayın sıcaklığı bardakta uçup gitmesin. Ağzı çok geniş olmayacak ki hemen soğumasın. Ben “Lav” firmasının “Zen” serisi olan çay bardağını kullanıyorum. Alt kısmı biraz kalın olsa da çay hazzını zirvede yaşatan bir bardak denemenizi tavsiye ederim.

 

Sıra geldi “çay nasıl demlenir?” sorusunun cevabına…

Yukarıda çayı tarif ettik demliği tarif ettik ama bunları bir araya getirip ortaya lezzetli bir çayı ortaya çıkaracak yöntemden hiç konuşmadık. Şimdi sıra geldi işin “püf” noktasına…

Çay içilme süresine göre demlenir. Nasıl şimdi diyenlere şöyle izah edelim. Eğer vaktim az hemen içip çıkmam lazım kahvaltı kuru kuru yenmez diyorsanız farklı. Keyif çayım gelsin şöyle geniş geniş içeyim diyorsanız farklı.

Genelde çay demlenirken şu 3 yöntem kullanılır.

1- Demliğin alt haznesine  ve üst haznesine (çayı da ilave ederek) aynı anda su konularak demlenen çay (Demlenme süresi 1 saati bulabilir ben denedim lezzetli bulmadım)

2- Demliğin alt haznesindeki su kaynadıktan sonra üst hazneye önce çay sonra üzerine sıcak su ilave edilerek demlenen çay ( Demlenme süresi 15 dakikayı bulmaz vaktim az diyenlerin çayı)

3- Demliğin alt haznesindeki su kaynadıktan sonra üst hazneye önce kaynayan sıcak su sonra çay ilave edilerek demlenen çay (Sürekli kullandığım yöntem demlenme süresi 19 (Çorum:) dakikayı bulabilir)

Kullanacağınız su bile demlenme süresini ve çayın rengini etkileyebilmektedir. Eğer arıtma su kullanırsanız çayın rengi açık olur demlenme süresi +10 dakika uzar. Fakat daha uzun süre içim imkanı vermektedir. Biz yine de ekonomik olalım ve bol klorlu belediye suyu kullanarak yolumuza devam edelim.

Öncelikle demlenme süresi, demlik haznesine koyulacak su ve çay miktarı hepsinin bir hesabı olduğunu unutmadan demlenen çay hakikaten çay olur zevkle içilir bunu ifade edelim. Daha sonra şu soruya cevap vermemiz lazım ben kaç bardaklık çay demleyeceğim? Şimdi örnek bir hesaplama ile çay demlemenin “püf” noktalarına dokunarak çayımızı demliyoruz.

Çay demlemede “altın oran” ı açıklıyorum…

4 kişi x 3 bardak çay = 12 bardak çay için  ->  Alt demlik 1/2 su + Üst demlik “6 çay bardağı sıcak su + 3 yemek kaşığı çay” + 19 dakika demleme süresi

  • Demliğin alt haznesini yarısına kadar dolduruyoruz. (Hepsini doldurmayın su kaynadıktan sonra az bir kısmını üst hazneye aldığımız için kalan su soğuk su ilave etsek bile hala sıcak kalacak ve üstk demlikteki çayımız demlenmeden alttan hemen kaynayarak çayımızın acılaşmasına neden olur.)
  • Alt demlikteki suyumuz kaynadıktan sonra “üst demliğe alacağımız su miktarı” ise:
    • Bir çay bardağına yarım bardak dem koyacağımızı varsayacak olursak -> 12 x 0,5 çay bardağı dem için= “6 çay bardağı sıcak su” ilave ediyoruz (sıcak suyu +yarım çay bardağı fazla koyarsanız buharlaşma miktarını karşılar)
  • Demliğe koyacağımız “çay miktarı” ise:
    • Normalde çay paketlerinin üstünde bir bardak çay için 1 tatlı kaşığı ölçü verilir. Benim ölçüm ise biraz farklı. Ben 4 bardak çay için 1 yemek kaşığı çay kullanıyorum. Buna göre de 12 bardak çay / 4 bardak çay = “3 yemek kaşığı çay” ı daha önce koyduğumuz suyumuzun üzerine ilave ediyoruz.
  • Demlenme Süresi -> “19 dakika” . Eğer seylan çayı ağırlıklı bir karışım ise bu süreyi “15 dakikaya” kadar düşürebilirsiniz.

Çayımız artık hazır ocakta bu süreleri aşmadan bekletmeden 30-45 dakikaya kadar tüketirseniz tam tavında çay lezzetini son bardağa kadar yaşarsınız. Şimdiden herkese afiyet olsun. Yorum kısmında siz de kendi tecrübelerinizi paylaşabilirsiniz.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bir cevap yazın